Mục đích của Gia Đình Phật Tử Việt Nam:"Đào luyện thanh thiếu đồng niên tin Phật thành Phật tử chân chính – Góp phần phụng sự đạo pháp và xây dựng xã hội."
19:16 EST Thứ ba, 15/01/2019

Trang nhất » Tin Tức » Tu Học - Huấn Luyện » Tu học Huynh trưởng

Tìm hiểu về Chánh Niệm

Đã xem: 1898

Chủ nhật - 10/11/2013 22:59
Chánh niệm là gì ? Mời bạn đọc đọc qua bài " Tìm hiểu về Chánh niệm " của HTr Chánh Thiện Trí.

TÌM HIỂU VỀ CHÁNH NIỆM

      Vào năm 2006, hội nghị đại biểu Huynh trưởng Gia Đình Phật Tử Việt Nam đã quyết định đưa Thiền Chánh niệm vào chương trình tu học của Gia Đình Phật Tử. Đây là môn học rất cần thiết cho người tu Phật vì Chánh niệm là cốt tuỷ của đạo Phật và người tu Phật mà thiếu chánh niệm thì con đường tu khó có kết quả, nhưng muốn triển khai bài học Chánh niệm không phải dễ vì nghĩa Chánh niệm rất rộng, được ứng dụng nhiều trong giáo lý, trong nhiều tông phái, chứ không riêng trong Thiền tông như một số người học Phật hiểu nhầm.

      1-Chánh niệm trong Bát Chánh Đạo: Trước nhất, chúng ta cần hiểu qua nghĩa  Chánh niệm trong bài học Bát Chánh Đạo. Chánh niệm là một chi trong 8 chi của Bát chánh đạo. Nơi đây, chánh niệm chỉ có nghĩa là sự chú tâm vào các thiện pháp, không nhớ nghĩ đến các pháp bất thiện, mục đích giúp ta tịnh hoá thân tâm, không để thân khẩu ý bị cấu uế. Trong quyển  sách Tập Học cơ bản tập một, thầy Thích Viên Giác đã định nghĩa Chánh niệm là Nhớ nghĩ đúng đắn, nghĩa là đừng nhớ nghĩ các pháp bất thiện, đừng để cho các đối tượng bất chính dẫn dắt mình đi lang thang. An trú tâm ý vào thiện pháp, không quên thiện pháp     ( Trang 136) Và Thầy Thích Tâm Khanh nói rõ hơn ( Trang 146): Chánh niệm tiếng Pali là Sammà sati, sati mang nghĩa sự ghi nhớ, sự chú tâm, thường được dịch là Niệm. Chánh niệm là sự chú tâm quán tưởng 4 đề mục: thân thể, cảm thọ, tâm thức và các pháp. Sự chú tâm và ghi nhớ, suy nghĩ thường trực về 4 đề mục trên đưa đến sự loại trừ 4 tà niệm:

      -Thân thể là một hợp thể bất tịnh mà cho là đẹp đẽ, thanh tịnh, đáng ưa thích.( Thân bất tịnh)

      -Các cảm thọ dù là đau khổ, vui sướng hay vô kí đều do nhân duyên sanh, có khuynh hướng đưa đến khổ mà cố chấp là hạnh phúc, an lạc. ( Thọ thị khổ)

      -Tâm lý, tâm thức con người luôn thay đổi, vô thường mà bảo thủ cho là trường tồn.( Tâm vô thường)

      -Mọi sự vật, hiện tượng trên đời luôn chuyển biến theo vô ngã mà chấp là có ngã.(Pháp vô ngã)

      Luận Thanh Tịnh Đạo viết:”Khi hành giả nỗ lực như thế, sự không quên lãng trong tâm tương ưng chánh kiến, rũ bỏ tà niệm thì gọi là chánh niệm. Nó có đặc tính an lập. Nhiệm vụ của nó là không quên.”

      2-Chánh niệm trong Tịnh độ tông: Nơi đây, chánh niệm được ứng dụng trong câu niệm Phật. Đi đứng nằm ngồi đều nhớ câu niệm Phật, đó là chánh niệm. Trong tuần báo Giác ngộ số 672 trang 11, thầy Thích Viên Ngộ đã viết: Vì tâm ý ta thường hay vọng niệm, tạp niệm và thất niệm cho nên mục đích của việc niệm Phật là làm cho tâm trở nên chánh niệm và tỉnh thức…

      3-Chánh niệm trong Thiền tông: Chánh niệm được ứng dụng nhiều nhất là trong các tông phái Thiền, nơi đây chánh niệm có nghĩa là lúc nào cũng có sự chú tâm vào 1 điểm trong giây phút hiện tại và không được nghĩ gì khác. Chẳng hạn khi đặt chân xuống đất và không biết gì khác hơn là đặt chân xuống đất thì đó là chánh niệm. Sự chủ tâm vào một điểm giúp ta quên đi những phiền não vì ta không thể nghĩ 2 điều cùng một lúc, chánh niệm ứng dụng trong thiền giúp tâm chúng ta dần dần đi vào định.

Trong quyển sách An trú trong hiện tại của Hoà Thượng Thích Nhất Hạnh có ghi :”Bí quyết của thiền tập là trở về với giây phút hiện tại và biết những gì xảy ra trong giây phút hiện tại”… Phép thực tập căn bản khoá tu thiền là duy trì chánh niệm suốt ngày khi ngồi thiền, khi kinh hành, thiền trà, chấp tác, ăn cơm, rửa bát…Chánh niệm khi ngồi thiền là chỉ biết ngồi thiền, không nghĩ  gì khác hơn. Các việc khác cũng vậy, chỉ tập trung vào giây phút hiện tại không để tâm lang thang vào quá khứ hoặc vị lai…Chánh niệm đưa tới sự tỉnh thức và an lạc.

Trong sách Nẻo vào Thiền Học, Hoà Thượng Thích Nhất Hạnh có kể một câu chuyện giữa Đức Phật và lãnh tụ của một giáo phái ngoại đạo như sau:

-Nghe nói đạo Phật là đạo giác ngộ, vậy phương pháp của đạo Phật thế nào? Các Ngài làm gì mỗi ngày?

- Chúng tôi đi, đứng, nằm, ngồi, tắm, giặt, ăn, ngủ…

- Phương pháp đó nào có chi đặc biệt đâu? Ai lại không đi, đứng, nằm, ngồi, tắm, giặt, ăn, ngủ?

- Đặc biệt lắm chứ, thưa Ngài. Khi chúng tôi đi, đứng, nằm, ngồi, tắm, giặt, ăn, ngủ thì chúng tôi đi, đứng, nằm, ngồi, tắm, giặt, ăn, ngủ. Còn khi những người khác đi, đứng, nằm, ngồi…thì họ không ý thức được là họ đang đi, đứng, nằm,ngồi…

Điều được diễn tả trong câu chuyện trên kia là sự cần thiết của chánh niệm, chánh niệm như là bí quyết thắp sáng hiện hữu, tạo nên định lực và đưa tới tuệ giác.

      Hoà thượng Thích Nhất Hạnh có nói quyển sách đầu tiên mà Hoà Thượng được vị Thầy trao cho khi bắt đầu học thiền là quyển “Tỳ Ni Nhật Dụng Thiết Yếu”. Đây là quyển sách hướng dẫn thực hành thiền, trong đó gồm những công thức tư tưởng dùng để đưa hành giả đi vào chánh niệm. Mỗi hành vi thường nhật cần được một tư tưởng chánh niệm đi kèm, chẳng hạn khi múc nước rửa tay thì phát khởi trong trí tư tưởng sau đây: “ Khi lấy nước rửa tay, tôi nguyện cho tất cả mọi người đều có được những bàn tay trong sạch có thể cầm giữ lấy giáo pháp của Phật”. Để thích hợp với cuộc sống hiện tại, hiện nay Hoà thượng đã sáng tạo ra thêm nhiều tư tưởng khác để áp dụng trong mọi trường hợp. Trong quyển An Lạc Từng Bước Chân, Hoà thượng đã viết nhiều bài thi kệ giúp chúng ta thực tập quán niệm để phát khởi chánh niệm trong sinh hoạt hằng ngày như :

      Điện Thoại                                        Lái xe

Tiếng đi ngoài ngàn dậm              Trước khi cho máy nổ

Xây dựng niềm tin yêu                  Tôi biết tôi đi đâu

Mỗi lời là châu ngọc                     Tôi với xe là một

Mỗi lời là gấm thêu                       Xe mau tôi cũng mau

Chánh niệm cần được ứng dụng hằng ngày để ta luôn tỉnh thức trong cuộc sống, biết rõ ta nghĩ gì, nói gì, hành động thế nào…, như thế chúng ta mới làm chủ được thân tâm, tránh được những lầm lạc đáng tiếc.

      Trong quyển sách Tìm Vào Thực Tại, thầy Thích Chơn Thiện có viết: Trong Bát Chánh Đạo,chánh niệm tương đương với Thiền Chỉ Tứ Niệm Xứ, Chánh Tư Duy tương đương với Thiền Quán.( Trang 80) Những bước thực hành Tứ niệm xứ là niệm hơi thở vào và hơi thở ra, vì tâm chúng sanh thường loạn động nên khi bắt đầu thực tập Thiền, các thiền sinh thường dùng hơi thở để cột chặt tâm, trở về với hơi thở là trở về với chánh niệm, lúc đó ta chỉ nghĩ đến hơi thở vào và hơi thở ra không nghĩ một gì khác hơn. Sau đây là những bài thực tập  trong quyển Tìm vào thực tại:

      Bài thực Tập số 1 : Theo dõi hơi thở để tâm trở về với hiện thực  :Hơi thở vào, ra, dài, ngắn, mạnh, yếu thế nào thì ghi nhận thế ấy.

      Bài thực tập số 2  : Thở vào ra đếm 1, rồi tiếp thở vào ra đếm 2…Đến số 10 thì trở lại đếm 1. Đây gọi là sổ tức quán, mục đích cột chặt tâm vào hơi thở để tâm không còn lăng xăng, không còn vọng tưởng.

      Tiếp theo là bài tập số 3 thuộc phần Thân niệm xứ hay niệm về thân:

-         Hơi thở vào dài, tôi biết hơi thở vào dài. Hơi thở ra dài, tôi biết hơi thở ra dài

-         Hơi thở vào ngắn, tôi biết hơi thở vào ngắn

Từ bài số 3, bỏ đi phần đếm số nhưng nỗ lực tăng thêm sự chú ý theo dõi hơi thở vào ra

 Bài tập số 4 thuộc về Thọ niệm xứ( theo dõi cảm thọ).Bài tập số 5 là thực tập Tâm niệm xứ ( Theo dõi các trạng thái tâm lý), Bài tập số 6 là thực tập về Pháp niệm xứ ( niệm về pháp) . Từ bài tập số 7 đến bài tập số 12 là ôn lại những bài tập trước cho nhuần nhuyển và ở bài tập số 16 có ghi: Phần lắng tâm theo dõi các câu nói từ số 1 đến số 12 là thuộc thực tập về Thiền Chỉ. Phần thực tập các câu từ số 13 đến số 16 là thực tập về Thiền Quán.

      Gia Đình Phật Tử hiện đang thực tập chánh niệm theo những bài tập này. Niệm hơi thở là bài tập đầu tiên để chúng ta trở về với hiện thực , không để tâm rong ruổi mọi nơi. Chú tâm vào hơi thở, chú tâm vào thân, vào thọ, vào tâm, vào pháp để làm những phiền não từ từ lắng đọng, tâm đi vào an định, đó là mục đích của chánh niệm. Nhờ tâm an định, trí huệ mới được thắp sáng. Chánh niệm rất cần thiết cho người học Phật và tu Phật. Chánh niệm được đưa vào chương trình tu học Gia Đình Phật Tử là một điểm sáng của tổ chức, nhưng vì còn mới mẻ nên chưa được áp dụng nhiều. Muốn hướng dẫn tốt bài học Chánh niệm, người huynh trưởng cần phải thực hành thiền và thường áp dụng chánh niệm vào cuộc sống, cuộc đời sẽ tốt đẹp biết bao nhiêu nếu mọi người đều sống trong chánh niệm.

                                                                                                                                           CHÁNH THIỆN TRÍ

Tác giả bài viết: Chánh Thiện Trí

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Đăng nhập thành viên

Thống Kê Truy Cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 80

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 79


Hôm nayHôm nay : 1735

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 49410

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 4135014

Giới thiệu

Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, vốn dĩ ngày xưa nó là một tỉnh, nhưng vì qua nhiều biến cố, đổi thay của lịch sử nên nó phải chịu cảnh nay tách, mai nhập. Từ Pháp thuộc, Vủng Tàu có tên là Cap Saint Jacque nằm trong Tỉnh Bà Rịa. Đến thời Ngô Đình Diệm, tỉnh được đặt tên là Phước Tuy, Cape Saint Jacque ( tức gọi là Ô Cấp ) đổi thành quận Vũng Tàu; ...............Do vậy mà Gia Đình Phật Tử của Tỉnh cũng thế và có hai nguồn rõ rệt: Vũng Tàu và Bà Rịa. Ban Biên Tập Website  xin lược qua quá trình hình thành và phát triển của Gia Đình Phật Tử tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu.